Алтын казган компаниялардын салык кайгайы

Фото: Джеруй в Таласе
Обратите внимание на дату публикации.

Эл аралык ишкердик кеңешижанаErnst & Young” ("Эрнст энд Янг") компаниясы Кыргызстанда алтын өндүргөнишканаларгасалыктардыжанабажытөлөмдөрүнкөтөрүүнүсындапчыкты. Алар бул көрүнүшкомпаниялардыбанкроткоалыпкелеринбилдирүүдө. Алэмибийликөкүлдөрүсалыкжанабажыалымдарынкөбөйтүүтолукчечилеэлектигинкабарлоодо. 14-марттаБишкектеөткөнжыйындаушулмаселелеркаралды.

Жыйында Эл аралык ишкердик кеңеши жана “Ernst & Young” компаниясы Кыргызстандагы алтын өндүргөн ишканалардын өлкөгө таасири жана жаңыдан киргизилиши мүмкүн болгон алымдар менен төлөмдөрдүн кесепетин талдаган иликтөөсүн жарыялады.

Мекеме өкүлдөрү анда Кыргызстандын ичинде алтын өндүргөн компаниялардын киреше салыгын 3% көтөрүүнү кескин сынга алышты. Алар ошондой эле чет жакка ташыла турган концентраттарга 25% бажы төлөмүн киргизүүнүн кесепети да оор болоорун билдиришти. Алар бул нерселер компанияларды банкротко алып келерин, соңунда Кыргызстанга да зыянын тийгизерин айтышты.

“Ernst & Young” компаниясынын аймактык директору Виктор Коваленкомаселен мындай деди:

- Концентраттарга бажы төлөмүнкиргизүүнүжанакирешесалыгынкөтөрүүнүбизшарттуутүрдө“фискалдыкдемилгелер”депатапжатабыз. Изилдөөкөргөзгөндөйбулардынкөбөйтүлүшүкомпанияларгаөтөтерстаасиринтийгизет. Алтынказганкомпаниялардынкөбүнүнкирешеси азаят, алар артка кетип, албетте, салымы да азаят. Натыйжада ишканалар миңдегенжумушчулардыиштенкетирет, ишканаларөздөрүдажабылуугадуушарболушат. Булкайрабюджеткетүшкөнсалыктардыназаюусунаалыпкелет.

Аталган эки компания салык жана бажы төлөмдөрүн көбөйтүү Кыргызстанда инвестициялык климатты начарлатарын белгилешти. Алар мунун ордуна мамлекет жаңы инвесторлорду тартып, алтын өндүргөн компанияларды көбөйтүүсү керектигин сунушташты.


Иштамберди кенинде иш алып барган “KAZ Minerals Bozymchak” ишканасынын өкүлү Диляра Шаршембиева бул компаниялардын инвестиция салуусуна кедергисин тийгизет деди:

- Мамлекеттик органдар бир гана түзтөгүлгөнсалыкты гана көрүпжатышат. Бирокбиздинкомпанияларданкыйыртүрдөканчалаганкирешетүшүпжатат. Маселен, жеткирипберүүчүлөрменеништейбиз, аларданаркандайтоваралабызжебиздинжүктүжеткирипберишет. Андансырткарыкурулушфирмаларыменеништешип, аларга акча беребиз. Мына ошолор да биздин Кыргызстанга киргизип жаткан кирешебиз болуп жатпайбы. Экологиялык зыяндуулук үчүнтөлөйбүз, социалдыкпакеткеберебиз, жергиликтүүбюджеткедатөлөйбүз. Биздинэлекомпания, маселен, өзүбүзиштегенКөк-Ташайылөкмөтүнөбиржылда 80 млнсомтөгөбүз. 4 миңкишиликайылөкмөтүчүнбулчоңэлеакчада. Ананошогодакарабайсалыктаркөбөйтүлсө, бизгекыйынэлеболупкалат. Анткенибиздагыкурулуштаржанабашканерселерүчүнкарызалабыз, кредиталабыз. Алардынбаарынкайра төлөйбүздегендей.

Кеп болуп жаткан экспорттук алым киргизүү жана салыкты көбөйтүү маселеси буга чейин парламентте жана өкмөттө көтөрүлгөн болчу. Ал казылган кенди өлкө ичинде кайра иштетүүнү экономикалык жактан пайдалуу кылуу максатын көздөгөн. Бирок, бийлик өкүлдөрү маселе учурда каралып жатканын, толук чечиле электигин билдирүүдө.

Экономика министрлигинин салык саясаты башкармалыгынын башчысы Кубан Айдаралиев буларга токтолду:

- Салык кодексине өзгөртүүкиргизүүнүмерчемдегенбулмыйзамдолбоорундаэгер алтындын концентратын Кыргызстандын сыртына чыгарып кете турган болсо ага роялти (салык төлөм) салыгынкоюукаралган. ЭгерКыргызстандыничиндеиштетишсеалсалыккоюлмакэмес. Натыйжадакомпанияларөлкөнүничиндеконцентраттыиштетүүчүөндүрүшкурушат деген максат болгон. Бирок бул мыйзам долбоору өкмөттүнкароосунакелгенучурда, премьер-министр “ишкерлер менен кеңешип, сунушуңардыбергиле”депӨнөржай, энергетикажанакеништетүүбоюнчамамлекеттик комитетине өткөрүп берген.

Расмий маалыматка караганда, Кыргызстанда кен казууга 2500дөн ашуун лицензия берилген болсо, мунун жарымы тоо-кендерине байланыштуу. Лицензия алган компаниялардын 300-350 гана иштеп жатса, анын отуз чактысы алтын казуу менен алектенет. Өкмөт мүчөлөрү кабарлагандай, соңку алым жана төлөмдөрдү көтөрүү так ошол алтын өндүргөн 30дай жана эми иштей турган компанияларга тиешелүү. Кумтөр кенин иштеткен “Центерра Голд” компаниясына бул маселе тиешелүү эмес.

Ошол эле мезгилде эксперттер кен казган компанияларга карата салык саясатын өкмөт кайра карап чыгуусу керек дешет. Тоо-кенчилердин кесиптик кошуунун жетекчиси Элдар Тажибаев буларга токтолду:

- Изилдөөлөркөрсөткөндөй, тоо-кенөнөржайтармагына салык 18 пайызды түзөт. АлэмикоңшулардыэлеалгандаМонголиямененКазакстандабулкөрсөткүч 14 пайызданашпайт. Салыксаясатыбулинвесторлордутартуучуөтөмаанилүүнерсе. Эгербизазырсалыктыкөтөрөтурганболсокбултоо-кенөндүрүшүнөнегативдүүтаасиринтийгизет. Ошондуктанмамлекетбулбоюнчасаясаттыкайраданкарапчыгуусукерекдепойлойм.

Бишкектеги жыйында ошондой эле кен казган компанияларга карата жер-жерлердеги нааразылыктарды жана митингдердин азайбай жатышы да өндүрүшкө кедергисин тийгизери айтылды. Акыркы бир эки айдын ичинде эле Кадамжайда Шамбесай кенине, Тогуз-Тородо Макмал кенине жана Чаткалда Иштамберди кенине байланыштуу нааразылыктар болгон.

Жогоруда аталган эки уюм кабарлагандай, 2016-жылы тоо кен компаниялары мамлекетке төккөн салыктын жалпы суммасы 7 миллиард сомдон ашкан. 2014-2016-жылдагы эсеп боюнча бул тармакта жалпысынан 17 миң адам иштеген.

Источник: "Азаттык"